1912 yılında Yogyakarta şehrinde Ahmed Dahlan tarafından reformist bir sosyo-dinsel hareket olarak kurulmuş ve ulema tarafından ileri sürülen geleneksel yorumların kabulü olan içtihadı Kuran ve sünnetin taklide karşı bireysel yorumunu savunmaktadır. Muhammediye, kuruluşundan bu yana, Müslümanların “modern” bir topluluğa doğru yönelimini teşvik ederek Endonezya İslamı’nı yerel senkretik uygulamalardan arındırmak için dini ve seküler eğitimi harmanlayan reformist bir zemini benimsemiştir. Muhammediyye püriten, reformist ve modernist olarak tanımlanabilmektedir (Saenong, 2021, s.131). Ancak kendini modernist bir hareket olarak tanımlamaktadır (“Sejarah Singkat Muhammadiyah”, t.y.).
Muhammediyye, 2008 yılında 29 milyon üyesiyle Endonezya’nın en büyük ikinci İslami örgütü olarak kabul edilmektedir. Muhammediye liderleri ve üyeleri Endonezya’daki siyasetin şekillenmesine aktif olarak dahil olsalar da, Muhammediye bir siyasi parti değildir. Kendisini sosyal ve eğitici faaliyetlere adamıştır. Şu anda Muhammediyye’nin genel başkanı Haedar Nasir’dir. Kurucusu KH Ahmad Dahlan Mısırlı reformist Muhammed Abduh’tan (1323-1905) etkilenmiştir. Muhammediye Hareketi taklide karşı içtihadı, Kur’an ve hadisi savunmaktadır (Saenong, 2021, s. 131). Kyai Dahlan bu hareketle Müslümanları geri kalmışlıktan kurtarmayı, tevhid, ibadet, tecdid, ve mu’amelat yoluyla toplumun yeniden İslami anlayışa kavuşması amacında olmuş ve bu amaç doğrultusunda içtihadı ön plana çıkartmıştır (“Sejarah Singkat Muhammadiyah,” t.y.). Muhammediye Hareketi yenilikçiler olarak adlandırılan yorumcuların geleneğinden ziyade dinin soruşturulması gerektiğini savunmaktadır (Yulyanti, 2018, s. 34). Kuruluş adını Hz. Muhammed’den almaktadır.
Muhammediyye’nin eğitim, sağlık, kadın kolları ve birçok kuruluşuyla geniş bir örgütsel yapısı vardır (Yulyanti, 2018, s. 34). 1985 yılında bütün derneklerin devletin ideolojisini benimseme kuralı getirildikten sonra tüzüğündeki ”İslam toplumu oluşturma” ifadesini “İslâm dinini yüceltme ve Allah’ın istediği mutlu, adaletli ve müreffeh bir toplum oluşturma” ifadesine dönüştürmüştür (Göksoy, t.y.). Hareket hem Müslümanlara yönelik hem de gayrimüslimlere yönelik bir anlayış benimsemektedir. Müslümanlar için tecdid (yenilenme) anlayışını benimserken, gayrimüslimler için İslam’a davet etmek için uğraşmaktadırlar (“Kepribadian Muhammadiyah”, t.y.). Başkan Haedar Nasir davet anlayışını önemsemekte (Muhammediye, 2021) ve ılımlı İslam ve kozmopolitan İslam düşüncesini benimsemektedir.
Muhammediye tasavvuf, taklitçilik ve Hinduizm ve Budizm ile ilişki kurulabilecek öğretilerden ve davranışlardan uzak durmaya çalışmaktadır (Yulyanti, 2018, s. 35). Muhammediye hastane, okul ve birçok kurum açmakta ve işletmektedir. Toplumsal meseleler üzerine seminerler düzenlemektedir. Yurt içi ve yurt dışı geniş bir teşkilatlanma yapısına sahiptir. Kadın kollarında Aisyiyah Hareketi etkindir. Bu hareket Ahmed Dahlan’ın desteğiyle 1917 yılında kurulmuştur ve KH Fachrodin Hz. Muhammed (sav)in eşinden esinlenerek kuruluşun ismini vermiştir (“Sejarah ‘Aisyiyah,” t.y.). Yoksulluk, çevre, kadın ve çocuk meseleleri üzerine faaliyetlerini sürdürmektedir. MAMPU programının desteğini almaktadır. Bu programın desteği kapsamında çeşitli modeller geliştirmektedir ve faaliyetler yürütmektedir.
Balai Sakinah Aisyiyah (BSA) adı altında kadınların bilgi ve liderliğini arttırmaya yönelik gruplar kurmak; IVA testleri, meme kanseri taraması, emzirme danışmanlığı, gençlik hizmetleri ve palyatif bakım gibi birçok sağlık hizmeti için “Hizmet Modeli” üretmiş ve sağlık merkezlerine sunmuştur. Son olarak sadece anne sütüyle beslenme amacını güden Rumah Gizi Modelini geliştirmiştir. Nahdlatul Ulama ile her ne kadar farklı uygulamalara sahip olsalar da iş birliği yapmaktadırlar (Yulvanti, 2018, s. 35). Endonezya Ulema Meclisi’nde yer almaktadır (MUI).
