John L. Esposito, ABD’de İslam üzerine yaptığı öncü çalışmalarla tanınan ve 15 Temmuz 2026’da 86 yaşında hayatını kaybeden saygın bir akademisyendir. Georgetown Üniversitesi’nde Din ve Uluslararası İlişkiler Profesörü olarak görev yapan Esposito, elli yılı aşan kariyerini Batı’nın İslam’a yaklaşımını düzeltmeye ve İslam dünyası ile Batı toplumları arasında kalıcı bir diyalog inşa etmeye adamıştır. Kendisi dindar bir Katolik olmasına rağmen, İslam’ı Batı’nın ön yargıları üzerinden değil, bizzat kendi değerleri ve şartları üzerinden, objektif bir şekilde anlatmayı ilke edinmiştir. Bu adil ve kapsayıcı entelektüel yaklaşımının şekillenmesinde, yanında eğitim aldığı Filistin asıllı Amerikalı İslam alimi İsmail Raci Faruki’nin büyük bir etkisi olmuştur.
Esposito’nun İslamofobi ile mücadeleye ve Müslüman-Hıristiyan ilişkilerine katkıları son derece somut ve kurumsaldır. 1993 yılında Georgetown Üniversitesi’nde kurduğu merkez, zamanla dünyanın en önde gelen dinler arası diyalog kurumlarından biri haline gelmiştir. Bunun yanı sıra, doğrudan İslamofobiyi takip etmeye, deşifre etmeye ve ön yargılarla bilimsel yollarla mücadele etmeye adanmış Bridge Initiative adlı araştırma projesini hayata geçirmiştir.
Akademik üretkenliğiyle de sınırları aşan Esposito’nun çalışmaları 35 farklı dile çevrilmiş, kariyeri boyunca 50’den fazla kitabın yazarlığını veya editörlüğünü üstlenmiştir. Özellikle 11 Eylül saldırıları sonrası artan bilgi kirliliği ve nefret söylemine karşı en güçlü itirazları sunanlardan biri olmuştur. Dalia Mogahed ile birlikte yazdığı ve 35’ten fazla Müslüman çoğunluklu ülkede 50.000’den fazla röportaja dayanan İslam Adına Kim Konuşuyor? Bir Milyar Müslüman Gerçekte Ne Düşünüyor? adlı eseri, basmakalıp genellemelere karşı benzersiz, veriye dayalı bir itiraz olarak kabul edilir. Aynı zamanda Oxford İslam Sözlüğü, Oxford İslam Tarihi ve Oxford İslam Dünyası Ansiklopedisi gibi küresel referans eserlerinin de baş editörlüğünü yürüterek İslam araştırmalarına devasa bir katkı sağlamıştır.
Müslüman dünyasında büyük bir sevgi ve saygıyla karşılanan Esposito’nun çalışmaları çeşitli ödüllerle de onurlandırılmıştır. İslam araştırmaları alanındaki tarafsız, kapsamlı ve öncü akademik çalışmaları nedeniyle Pakistan’ın Kaid-i Azam Ödülü’ne layık görülmüştür. Vefatının ardından pek çok lider ve akademisyen taziyelerini sunarken, Malezya Başbakanı Enver İbrahim onu “İslam dünyasının gerçek bir dostu” olarak nitelendirmiş, meslektaşları ise onun hakkında “duvarlar çağında köprüler kuran bir insan” ifadesini kullanmıştır. John L. Esposito, bilgi kirliliğinin ve ön yargıların baskın olduğu bir dönemde sadece olağanüstü bir akademisyen değil, aynı zamanda merhametli ve güvenilir bir ses olarak tarihe geçmiştir.
